Urazy zębów zdarzają się nagle – podczas uprawiania sportu, w wyniku wypadku, a czasem nawet przy zwykłym potknięciu. Jednym z najpoważniejszych i najbardziej stresujących urazów jest wybicie zęba (zwichnięcie całkowite). Mimo dramatycznego charakteru zdarzenia, szybka i odpowiednia reakcja może sprawić, że ząb da się jeszcze uratować. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wytyczne, które warto znać.
- Zachowaj spokój i znajdź wybity ząb
To podstawa każdej pierwszej pomocy. Choć sytuacja może być stresująca, szybkie i spokojne działanie zwiększa szansę na skuteczne leczenie. Jeśli ząb wypadł w całości, postaraj się go jak najszybciej odnaleźć. Chwyć go wyłącznie za koronę (czyli górną część zęba), nie dotykaj korzenia – to bardzo ważne, ponieważ powierzchnia korzenia pokryta jest delikatnymi komórkami niezbędnymi do ponownego wszczepienia zęba.
- Delikatnie opłucz ząb
Jeśli ząb jest brudny, opłucz go delikatnie w letniej wodzie lub roztworze soli fizjologicznej przez kilka sekund. Nie szoruj, nie wycieraj i nie używaj mydła ani środków dezynfekujących – to mogłoby uszkodzić włókna ozębnej znajdujące się na korzeniu zęba.
- Jeśli to możliwe – włóż ząb z powrotem do zębodołu
Jeśli pacjent jest przytomny i współpracujący, a ząb czysty, można spróbować umieścić go z powrotem w zębodole. Trzeba to zrobić delikatnie, w odpowiedniej pozycji, a następnie przytrzymać go lekko zagryzając gazik lub chusteczkę.
- Jeśli nie da się umieścić zęba w ustach – zadbaj o jego przechowywanie
Jeśli włożenie zęba do ust nie jest możliwe (np. z powodu bólu, obrzęku lub braku współpracy), należy zadbać o odpowiednie warunki jego przechowywania:
- najlepiej umieścić ząb w pojemniku z solą fizjologiczną, płynem do soczewek, śliną lub mlekiem,
- ostatnią opcją (jeśli nic innego nie jest dostępne) może być przechowanie zęba w przedsionku jamy ustnej – między policzkiem a zębami.
- nie przechowuj zęba na sucho – w chusteczce, papierze lub nie mocz go wodzie z kranu.
- Jak najszybciej skontaktuj się ze stomatologiem
Czas odgrywa kluczową rolę. Największe szanse na całkowite wygojenie włókien ozębnej są w ciągu 60 min od urazu, ale warto spróbować nawet po upływie godziny. Skontaktuj się z najbliższym gabinetem stomatologicznym, najlepiej takim, który oferuje pomoc w nagłych przypadkach. Dentysta zaopatrzy ranę, prawidłowo osadzi ząb w zębodole oraz go tymczasowo unieruchomi. Bardzo ważne są następne wizyty kontrolne oraz kontrola żywotności zęba (potrzeba leczenia kanałowego).
Podsumowanie
Wybicie zęba to sytuacja nagła, ale dobrze przemyślane i szybkie działania mogą sprawić, że ząb zostanie uratowany i służyć będzie przez wiele kolejnych lat. Warto zapisać sobie powyższe wskazówki lub udostępnić je znajomym – nigdy nie wiadomo, kiedy mogą się przydać.
